يوسف بن مطر ، يوحنا بن بطريق و حنين بن اسحاق را مأمور ترجمه آنها كرد . « 1 » با ورود اين آثار نفيس به مركز خلافت و آشنايى دانشمندان با ذخاير علمى بيگانگان ، بسيارى از محققان براى يافتن ساير كتاب‌هاى كهن راهى سرزمين‌هاى دوردست شدند . يوحنا بن بطريق « 2 » و حنين بن اسحاق « 3 » و قسطا بن لوقا « 4 » سرآمد اين جماعت بودند . قفطى در تأييد اين سخن مىگويد : بعد از اين ، ساير مردم به جستجوى امثال آن كتب افتادند و هر يك به وسيلتى چيزى از آن به دست آوردند تا رفته‌رفته قدر كثيرى از آن كتب در بلاد اسلام شايع گرديد . « 5 » سياست جمع‌آورى كتب و آثار علمى از همه‌جا و گردآورى مجموعه‌هاى اهدايى حاكمان ، به رونق بيش از پيش نهاد علمى و تحقيقاتى بيت‌الحكمه منجر شد . ميراث فرهنگى يونانيان ، ايرانيان ، هنديان و سريانىها در مركز خلافت يك جا گردآمد و با ترجمه بسيارى از آنها تحول علمى عميقى در جامعه اسلامى پديد آمد ؛ ضمن آنكه سياست خليفه را مبنى بر ترغيب مردم براى مطالعه آثار ترجمه‌شده نبايد ناديده انگاشت . يكى از مهم‌ترين نتايج ورود اين آثار و ترجمه آنها به زبان عربى ، ايجاد پرسش‌هاى بىشمارى در اذهان عامه مردم بود كه البته حضور دانشمندان ساير اديان نيز بر اين موضوع دامن مىزد . به دنبال چنين شرايطى ، بازار مجالس علمى و مناظرات فلسفى گرم‌تر شد . خليفه خود نيز نقش فعالى را در برپايى اين‌گونه مجالس بر عهده داشت ؛ تا آنجا كه هر هفته روزهاى سه‌شنبه مجلس مناظرات فلسفى مىآراست و علما و محققان و متكلمان را دعوت مىكرد تا در حضور او به مناظره و گفتگو بنشينند . « 6 » برخى محققان ، مشوق مأمون در راه‌اندازى اين‌گونه مجالسِ مناظره را

--> ( 1 ) . ابن ابى اصيبعه ، عيون الانباء فى طبقات الاطباء ، ص 187 . ( 2 ) . ابن جلجل ، طبقات الاطباء و الحكماء ، ص 67 . ( 3 ) . ابن ابى اصيبعه ، عيون الانباء فى طبقات الاطباء ، ص 187 . ( 4 ) . قفطى ، تاريخ الحكماء ، ترجمه بهمن دارايى ، ص 238 . ( 5 ) . همان ، ص 52 . ( 6 ) . سيوطى ، تاريخ الخلفاء ، ص 303 ؛ دينورى ، الأخبار الطوال ، ترجمه مهدوى دامغانى ، ص 443 .